XIX ҒАСЫРДЫҢ АЯҒЫ МЕН XX ҒАСЫРДЫҢ БАСЫНДАҒЫ БҰХАРА МЕДРЕСЕЛЕРІН БІТІРГЕН ҚАЗАҚ ТҮЛЕКТЕРІ, ЕМШІЛЕР. ШАЙМЕРДЕН ҚОСШЫҒҰЛҰЛЫ
DOI:
https://doi.org/10.54251/2522-4026.2026.31.06qazТүйінді сөздер:
тарих, Орта Азия, қазақтар, медресе, Бұхара, дала емшілігі, денсаулық, халық, тәуіптерАннотация
Қазіргі кездегі Қазақстанның далалық аймақтарындағы емшілік тәжірибелерінің даму тарихын зерттеу, бұрын белгілі фактілермен салыстырғанда, оның тәжірибешілері туралы жаңа деректерді ескере отырып, өзекті болып табылады. Зерттеуде Емшілік қабілеті бар нақты тұлғаларды мысал ретінде пайдалана отырып, Орта Азиядағы Ресей билігі кезіндегі қазақ далалық емшілік мектебінің қалыптасуының тарихи кезеңдерін қайта құру мәселесі мақсатталды. Зерттеу барысында ауызша баяндау дереккөздері, мұрағат материалдары, революцияға дейінгі және кеңестік басылымдар және басқа да құжаттар анықталып, сыни тұрғыдан талданды. Зерттеу әдіснамасында талдау мен синтездің, дедукция мен индукцияның, тарихилық принципінің және басқа да классикалық әдістері қолданылды. Зерттеу Бұхара медреселеріндегі қазақ жасөспірімдерінің білімі мен олардың отандарына оралғаннан кейін басқа түлектер арасында емшілік қабілеттерінің көрінісі арасындағы өзара байланысты анықтады. Императорлық кезеңде, өмір бойы да, кеңестік кезеңде де қоғамдық денсаулық сақтауға қосқан үлесі бағаланбаған Бұхара медреселерінің қазақ түлектерін қоса алғанда, қазақ далалық емшілік мектебінің дамуының кейбір дәлелдері бар. Ұлттық денсаулық сақтау тарихының бұл аспектісі терең зерттеуді және ресми стационарлық медициналық қызмет болмаған кезде қазақ этникалық тобының денсаулығы мен санын сақтауға үлес қосқандардың есімдерін мәңгілікке қалдыруды лайық.
