ЦЕМЕНТ НАРЫҒЫНДАҒЫ ОЛИГОПОЛИСТІК БӘСЕКЕЛЕСТІК ЖӘНЕ БАҒА: ҚАЗІРГІ ЗАМАНҒЫ ӨНЕРКӘСІП ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ КӨРІНІСІ

Аннотация

Бұл мақала Қазақстанның цемент нарығының олигополиялық бәсекелестік жағдайында қалай жұмыс істейтінін талдауға арналған. Кіріспеде цемент өнеркәсібінің ел экономикасы үшін маңызы және жоғары капитал сыйымдылығы мен көлік шығындары сияқты бәсекелестікті шектейтін негізгі құрылымдық факторлар сипатталады. Материалдар мен әдістер бөлімінде классикалық олигополия теориясы 2023–2024 жылдардағы цемент өндірісі, тұтыну көлемі, баға, импорт, экспорт және өндірістік қуатты пайдалану жөніндегі деректерді эмпирикалық талдаумен ұштастырылады, сондай-ақ шетелдік нарықтармен салыстыру жүргізіледі. Нәтижелер мен талқылау Қазақстан цемент нарығының аймақтық бөлінгенін, өндірістік қуаттың шамамен 60,5% деңгейінде пайдаланылатынын және бағаның жылына орта есеппен 4% өсетінін көрсетеді, ал өндірушілердің сақтықпен әрекет етуі көбіне Курно моделіне сәйкес келеді, кейбір аймақтарда Штакельберг үлгісіне тән жетекшілік элементтері байқалады. Қорытындылар мен тұжырымдар цемент өнеркәсібінің шығын құрылымы, логистика және фирмалардың стратегиялық өзара әрекеттестігі әсерінен олигополиялық сипатта сақталып отырғанын және классикалық модельдердің нарықтағы баға мен өндіріс шешімдерін түсіндіруге мүмкіндік беретінін растайды.

Кілт сөздер: Қазақстан, цемент нарығы, олигополия, баға белгілеу, Курно моделі, Штакельберг моделі, құрылыс материал