ПОСТКЕҢЕСТІК ҰЛТТЫҢ ЖАЗУЫ: ЖАЗУДЫ РЕФОРМАЛАУ, ТАРИХИ ЖАДЫ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАНМЕН САЛЫСТЫРҒАНДА ӨЗБЕК БІРЕГЕЙЛІГІ (1991-2026 ЖЖ.)
DOI:
https://doi.org/10.54251/2522-4026.2026.31.05qazТүйінді сөздер:
Өзбекстан, Қазақстан, әліпби реформасы, латындандыру, тарихи жад, ұлттық бірегейлік, тіл саясаты, қосжазулылық, посткеңестік ұлт қалыптастыруАннотация
Мақалада әліпби саясаты мен тарихи жадтың Өзбекстандағы посткеңестік ұлт қалыптастыру үдерісін қалай бірлесіп ұйымдастырғаны қарастырылады; Қазақстан нысаналы салыстырмалы жағдай ретінде алынады. «Уақыттық басқару» ұғымы жазу реформасының қолданыстағы өткен, институционалдық тұрғыдан аяқталмаған бүгін және жобаланған ұлттық болашақ арасындағы беделді қалай бөлетінін түсіндіреді. Зерттеу заңнаманы, ғылыми әдебиетті және 2026 жылғы 10 қыркүйекте тексерілген орталық мемлекеттік веб-сайттарды құрылымдық салыстыруға негізделген. 1993 жылы басталған Өзбекстандағы латындандыру латын жазуы басым, бірақ тұрақты қосжазулы тәртіп қалыптастырды. Қазақстанда 2017 жылы жарияланған көшу бірнеше рет қайта қаралып, 2026 жылы негізгі мемлекеттік интерфейстер қазақ тілін кирилл жазуында ұсынды. Екі елде де титулдық тарихты қалпына келтіру аумақтық-азаматтық инклюзиямен ұштастырылады. Әліпби геосаяси бағдардың нышаны ғана емес, мұрағатқа, білімге, мемлекеттік қызметтерге және ұлттық тарихты тануға қолжетімділікті реттейтін инфрақұрылым екені дәлелденеді.
