1917-1924 ЖЫЛДАРДАҒЫ КЕҢЕС МЕМЛЕКЕТІНІҢ АЛҒАШҚЫ КЕЗЕҢІНДЕГІ ЗАҢНАМАЛЫҚ АКТІЛЕРІНІҢ ДЕРЕКТАНУЛЫҚ ТАЛДАУЫ: ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАНҒА ҚОНЫС АУДАРУ ЖӘНЕ ЭТНИКАЛЫҚ ҚҰРАМЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫНА ӘСЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.54251/2522-4026.2026.31.02qazТүйінді сөздер:
деректану талдауы, заңнамалық актілер мен хаттамалар, қоныс аудару, этностар, 1917-1924, Оңтүстік Қазақстан, әдістерАннотация
Зерттеудің мақсаты 1917-1924 жылдардағы ерте кеңес мемлекетін құқықтық реттеу мәселесі бойынша тарихи заңнамалық дереккөздерді зерттеу және талдау, ағындар мен жер реформаларын ұйымдастыру арқылы Оңтүстік Қазақстанның этникалық картасын түбегейлі өзгерткен Кеңес өкіметінің қоныс аудару саясатының себептерін, механизмдерін және салдарын анықтау болып табылады. Зерттелетін кезеңдегі мұрағаттық құжаттарды зерттеу (ХХ ғасырдың басы - 1924 жылға дейін) аймақтың, оның ішінде Оңтүстік Қазақстанның этникалық және демографиялық өзгерістеріне әсер еткен ерте Кеңес мемлекетінің репрессиялық саясатының мәселелерін ашады. Зерттеудің әдіснамалық негізі тарихи-демографиялық бағыттың теориялық-әдіснамалық принциптері мен тәсілдерінің жиынтығы, жалпы тарихи әдістер, себеп-салдарлық байланыстар, тарихи-генетикалық, тарихи-салыстырмалы, тарихи-типологиялық, тарихи-жүйелік әдістер болып табылады. Актілер, хаттамалар ұлттық құндылықтарды сақтау жөніндегі ұлттық қозғалысты, халық қоғамы үшін рөлді, толық емес сот ісін жүргізу жағдайларын, қалыптасқан билік тарапынан жарқын дінге қарсы саясатты, мүлікті тәркілеуді, лагерьлерде көшіруді және оқшаулауды, азаматтық құқықтардан айыруды куәландырады. 1924 жылға қарай халықтың әлеуметтік және этникалық процестеріне жүйелі әсер анықталды, Осылайша Оңтүстік Қазақстанның 1924 жылға арналған негізгі полиэтникалық құрамының қалыптасуы анықталды
